Fenologie
¨
Vruchttijden
enkele bomen, struiken en lianen
¨
Vervroeging
bloei voorjaarsplanten
Horologium Florae
In 1751 publiceerde Linnaeus in
Philosophica Botanica zijn bloemenklok "Horologium Florae".
Linnaeus ontwierp deze klok met
behulp van Aequinoctales, dat zijn planten die op vaste uren hun bloemen openen
of sluiten.
Daarnaast zijn er op dit gebied
nog twee typen planten, de Meteorici, dat zijn planten die hun bloemen openen
en sluiten naar gelang de weersomstandigheden en Tropici waarvan het openen en
sluiten van de bloemen varieert met de daglengte.
De eerste drie kolommen zijn uit
de oorspronkelijke publicatie van Linnaeus, daaraan zijn de huidige
wetenschappelijke en Nederlandse namen toegevoegd.
Open Sluit Naam door Linnaeus gegeven Wetenschappelijke naam Nederlandse
naam
3. - Tragopogon
luteum Tragopogon
pratensis Morgenster
4. - Leontodon Taraxonoid. Leontodon hispidus Ruige leeuwentand
4.5 - Picris
magna Picris
hieracioides Dubbelkelk
- - Cichoreum
scanense Cichorium
intybus Wilde
cichorei
- - Crepis
tectorum Crepis
tectorum Smal
streepzaad
6. - Scorzonera tingitana Reichardia tingitana
5. - Sonchus laevis Sonchus
oleraceus Gewone
melkdistel
- - Leontodon
Taraxacum Taraxacum
officinale Paardenbloem
- - Crepis
alpina Crepis
alpina
- - Tragopogon
Columnae Geropogon
glabrum
- - Lapsana
Ragadiolus Rhagadiolus
edulis
- - Lapsana
glutinosa Crepis
pulchra
- - Convolvulus
rectus Convolvulus
tricolor
6. - Hypochoeris pratensis Hypochoeris pratensis
- - Hieracium
fruticosum Hieracium
umbellatum Schermhavikskruid
6.7. - Hieracium
Pulmonaria Hieracium
murorum Muurhavikskruid
- - Crepis
rubra Crepis
rubra
- - Sonchus
repens Soncus
arvensis Akkermelkdistel
7. - Sonchus belgicus Sonchus palustris Moerasmelkdistel
- - Leontodon
Chondrilloides Leontodon
autumnalis Vertakte
leeuwentand
- - Hieracium
latifolium Hieracium
sabaudum Boshavikskruid
- - Sonchus
lapponicus Lactua
alpina
- - Lactuca
sativa Lactuca
sativa Sla
- - Calendula
africana Calendula
pluvialis
- - Nymphaea
alba Nymphaea
alba Witte
waterlelie
- - Anthericum
album Anthericum
ramosum
8. - Hypochoeris hispida Hypochoeris maculata Gevlekte biggenkruid
- - Lapsana
Rhagadioloides Phaecasium
lapsanoides
- - Mesembryant.
barbatum Mesembryanthemum
barbatum
9. - Hieracium Pilosella Hieracium pilosella Muizenoor
- - Anagallis
rubra Anagallis
arvensis subsp. arvensis Rood guichelheil
- - Dianthus
prolifer Petrorhagia prolifera Mantelanjer
- 8.9. Leontodon
Taraxacum Taraxacum officinalis Paardenbloem
9. - Hypochoeris Chodrilloid. Hypochoeris radicata Gewoon biggenkruid
10. - Malva helvola Malva
caroliniana
- - Arenaria
purpurea Spergularia rubra Rode schijnspurrie
- - Mesembr.
crystallinumum Mesembryanthemum
crystallinum IJsplantje
10. - Lapsana. glutinosa Crepis pulchra
- - Lactuca
sativa Lactuca
sativa Sla
- - Scorzonera
tingitana Reichardia tingitana
10.11. - Mesembr. neapolit.
- 11. Crepis
alpina Crepis
alpina
- - Tragopogon
Columnae Geropogon
glabrum
- 12. Sonchus
laevis Sonchus
oleraceus Gewone
melkdistel
- 12. Sonchus
lapponicus Mulgedium
alpinum
- 1. Hypochaeris
Chondrill. Hypochoeris
radicata Gewoon
biggenkruid
- - Malva
helvola Malva
caroliniana
- - Dianthus
prolifer Petrorhagia prolifera Mantelanjer
- 2. Hieracium
latifolium Hieracium sabaudum Boshavikskruid
- - Crepis
rubra Crepis
rubra
- 2. Hypochoeris
hispida Hypochoeris
maculata Gevlekte
havikskruid
- - Hieracium
Pulmonaria Hieracium murorum Muurhavikskruid
- - Sonchus
belgicus Sonchus
palustris Moerasmelkdistel
- - Lapsana
Rhagadioloid. Rhagadiolus
edulis
- - Mesembr.
barbatum Mesembryanthemum barbatum
- 3. Arenaria
purpurea Spergularia rubra Rode schijnspurrie
- 3. Leontodon
Chondrilloides Leontodon
autumnale Vertakte
leeuwentand
- - Calendula
arvensis Calendula
arvensis Akkergoudsbloem
- 3. Mesembr.
neapolit.
- - Mesembr. linguiform.
- 4. Hieracium
rubrum
- - Mesembr.
crystallinum Mesembryanthemum crystallinum IJsplantje
- - Calendula
africana Calendula
pluvialis
- - Anthericum
album Anthericum
ramosum
- - Alyssum
Alyssoides Alyssum
alyssoides Bleek
schildzaad
- 5. Hypochoeris
pratensis Hypochoeris
pratensis
- 5. Hieracium
fruticosum Hieracium umbellatum Schermhavikskruid
- - Nymphaea
alba Nymphaea
alba Witte
waterlelie
- 7. Papaver
nudicaule Papaver nudicaule IJslandse papaver
- 8. Hemerocallis
fulva Hemerocallis
fulva Bruinrode
daglelie
Bron: Arne Sjoeqvist, Swedish Environmental
Protection Agency, Stockholm
Vruchttijden enkele bomen, struiken en
lianen
|
Begin
vruchttijd |
Nederlandse
naam |
Wetenschappelijke
naam |
|
|
|
|
|
Maart |
|
|
|
|
Klimop |
Hedera
helix |
|
Mei |
|
|
|
|
Amandelwilg |
Salix
triandra |
|
|
Ratelpopulier |
Populus
tremula |
|
|
Boswilg |
Salix
caprea |
|
|
Grauwe
en Rossige wilg |
Salix
cinerea |
|
|
Kraakwilg |
Salix
fragilis |
|
|
Witte
abeel |
Populus
alba |
|
|
Bittere
wilg |
Salix
purpurea |
|
|
Katwilg |
Salix
viminalis |
|
|
Gaspeldoorn |
Ulex
europaeus |
|
|
Ruwe
iep |
Ulmus
glabra |
|
|
Fladderiep |
Ulmus
laevis |
|
Juni |
|
|
|
|
Geoorde
wilg |
Salix
aurita |
|
|
Amerikaanse
populier |
Populus
deltoides |
|
|
Zwarte
populier |
Populus
nigra |
|
|
Zoete
kers |
Prunus
avium |
|
|
Laurierwilg |
Salix
pentandra |
|
|
Schietwilg |
Salix
alba |
|
Juli |
|
|
|
|
Framboos |
Rubus
idaeus |
|
|
Kerspruim |
Prunus
cerasifera |
|
|
Zure
kers |
Prunus
cerasus |
|
|
Pruim
en Kroosjes |
Prunus
domestica |
|
|
Vogelkers |
Prunus
padus |
|
|
Appel |
Malus
sylvestris |
|
|
Rode
kamperfoelie |
Lonicera
xylosteum |
|
|
Dauwbraam |
Rubus
caesius |
|
|
Zachte
berk |
Betula
pubescens |
|
|
Ruwe
berk |
Betula
pendula |
|
|
Zomerlinde |
Tilia
platyphyllos |
|
|
Amerikaans
krentenboompje |
Amelanchier
lamarckii |
|
|
Gladde
iep |
Ulmus
minor |
|
|
Blauwe
bosbes |
Vaccinium
myrtillus |
|
Augustus |
|
|
|
|
Rijsbes |
Vaccinium
uliginosum |
|
|
Peer |
Pyrus
communis |
|
|
Mahonia |
Mahonia
aquifolium |
|
|
Wegedoorn |
Rhamnus
cathartica |
|
|
Sporkehout |
Rhamnus
frangula |
|
|
Gewone
braam |
Rubus
fruticosus |
|
|
Wilde
lijsterbes |
Sorbus
aucuparia |
|
|
Valse
wingerd |
Parthenocissus
inserta |
|
|
Taxus |
Taxus
baccata |
|
|
Wilde
kamperfoelie |
Lonicera
periclymenum |
|
|
Hemelboom |
Ailanthus
altissima |
|
|
Gelderse
roos |
Viburnum
opulus |
|
|
Palmboompje |
Buxus
sempervirens |
|
|
Heggenrank |
Bryonia
dioica |
|
|
Duinroosje |
Rosa
pimpinellifolia |
|
|
Sneeuwbes |
Symphoricarpos
albus |
|
|
Gewone
vlier |
Sambucus
nigra |
|
|
Winterlinde |
Tilia
cordata |
|
September |
|
|
|
|
Gewone
es |
Fraxinus
excelsior |
|
|
Tweestijlige
meidoorn |
Crataegus
laevigata |
|
|
Beuk |
Fagus
sylvatica |
|
|
Wilde
kardinaalsmuts |
Euonymus
europaeus |
|
|
Zilverwilg |
Elaeagnus
commutata |
|
|
Weymouthden |
Pinus
strobus |
|
|
Goudenregen |
Laburnum
anagyroides |
|
|
Jeneverbes |
Juniperus
communis |
|
|
Okkernoot |
Juglans
regia |
|
|
Eenstijlige
meidoorn |
Crataegus
monogyna |
|
|
Duindoorn |
Hippophae
rhamnoides |
|
|
Gele
kornoelje |
Cornus
mas |
|
|
Rode
kornoelje |
Cornus
sanguinea |
|
|
Hazelaar |
Corylus
avellana |
|
|
Hop |
Humulus
lupulus |
|
|
Wilde
liguster |
Ligustrum
vulgare |
|
|
Rimpelroos |
Rosa
rugosa |
|
|
Bosrank |
Clematis
vitalba |
|
|
Tamme
kastanje |
Castanea
sativa |
|
|
Haagbeuk |
Carpinus
betulus |
|
|
Gewone
esdoorn |
Acer
pseudoplatanus |
|
|
Noorse
esdoorn |
Acer
platanoides |
|
|
Spaanse
aak |
Acer
campestre |
|
|
Reuzenzilverspar |
Abies
grandis |
|
|
Gewone
zilverspar |
Abies
alba |
|
|
Robinia |
Robinia
pseudoacacia |
|
|
Meelbes |
Sorbus
aria |
|
|
Egelantier |
Rosa
rubiginosa |
|
|
Sleedoorn |
Prunus
spinosa |
|
|
Amerikaanse
vogelkers |
Prunus
serotina |
|
|
Hondsroos |
Rosa
canina |
|
|
Witte
kornoelje |
Cornus
alba |
|
Oktober |
|
|
|
|
Zwarte
den |
Pinus
nigra |
|
|
Kwee |
Cydonia
oblonga |
|
|
Hulst |
Ilex
aquifolium |
|
|
Mispel |
Mespilus
germanica |
|
|
Wintereik |
Quercus
petraea |
|
|
Zomereik |
Quercus
robur |
|
|
Amerikaanse
eik |
Quercus
rubra |
|
|
Witte
paardenkastanje |
Aesculus
hippocastanum |
|
November |
|
|
|
|
Zeeden |
Pinus
pinaster |
|
December |
|
|
|
|
Maretak |
Viscum
album |
|
|
Zwarte
els |
Alnus
glutinosa |
|
|
Witte
els |
Alnus
incana |
|
|
Grove
den |
Pinus
sylvestris |
Vervroeging bloei
Door een hoge temperatuur in het voorjaar,
zoals dat is voorgekomen in 2001 en 2002, valt de gemiddelde bloeidatum vroeger
in het jaar dan in de periode 1940-1968. Voor sommige soorten zoals speenkruid
en sneeuwklokje zelf meer dan 25 dagen. Het is opvallend dat bij de soorten die
later in het jaar gaan bloeien de vervroeging lang zo sterk niet is.
Waarschijnlijk reageren deze soorten meer op verandering in licht dan op
temperatuur. Ook is het mogelijk dat de temperatuursverhoging in de eerste
maanden van het jaar sterker is (nog nakijken).

Bron: Vliet, Arnold van en Dolf de Groot (2003).
De Natuurkalender: is vervroeging van het voorjaar zichtbaar? De Levende Natuur
jr 104 (3), 99-100.
Meer informatie
over bloeitijden is te vinden op www.natuurkalender.nl
Datum laatste wijziging pagina: 21-11-2003 20:13